Việc Aston Villa và Crystal Palace lọt vào các trận chung kết cúp châu Âu là những thành tựu mang tính lịch sử của Premier League, nhưng lại là triệu chứng của một xu hướng đáng lo ngại.
Sẽ không có gì phải nghi ngờ về vị thế tối cao của Unai Emery tại Europa League nếu ông một lần nữa chạm tay vào chiếc cúp này tại Istanbul. Danh hiệu thứ 5 sẽ tô điểm thêm cho huyền thoại về vị HLV của Aston Villa và chứng minh rằng ông có thể làm được điều đó với một CLB Anh. Tuy nhiên, giá trị của thành tựu sau này có thể bị giảm sút. Mối lo ngại lớn hơn nằm ở cách mà các CLB Premier League, một cách dần dần nhưng rõ rệt, đang thống trị các giải đấu nhỏ hơn của châu Âu theo cách mà UEFA chắc chắn không bao giờ mong đợi.
Villa sẽ là đại diện thứ 8 của Anh trong số 22 đội gần nhất lọt vào trận chung kết Europa League. Nếu họ giành chiến thắng, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ 2 năm đầu của UEFA Cup (giải đấu tiền thân sử dụng cùng một chiếc cúp), các đội bóng từ Anh vô địch giải đấu hạng hai này trong 2 mùa giải liên tiếp. Họ sẽ tiếp nối thành công đầy kịch tính của Tottenham vào tháng 5 năm ngoái. Mặc dù không nên xem nhẹ sự ổn định hay sự xuất sắc tương đối này, nhưng bước tiến của họ đang góp phần vào một xu hướng đầy lo ngại.
Tại phía Đông Nam London vào giữa tuần trước, Dean Henderson đã hào hứng tuyên bố rằng Crystal Palace “cần lấy lại những gì chúng tôi xứng đáng có được”. Đó là một lời nhắc nhở rằng họ cảm thấy bị xúc phạm khi phải chơi ở Conference League sau khi thua kiện trong vụ kháng cáo chống lại việc bị giáng xuống từ Europa League.
Tuy nhiên, sau khi vượt qua các giai đoạn đầu với đội hình đôi khi không phải mạnh nhất, một khi bước vào giai đoạn quyết định, Palace đơn giản là quá mạnh. Fiorentina và Shakhtar Donetsk, những CLB có bề dày truyền thống tại châu Âu, đã chiến đấu kiên cường nhưng không ai thực sự tiến gần đến việc ngăn cản được họ.
Nếu Palace vượt qua thêm một bài kiểm tra sức mạnh nữa trước Rayo Vallecano, họ sẽ trở thành đội bóng Anh thứ 3 vô địch Conference League trong vòng 4 năm. Có hai sự thật cùng tồn tại, đó là một thành tích mang tính cổ tích đối với riêng Palace khi lần đầu tiên đạt đến đẳng cấp này ở một đấu trường châu lục. Nhưng đồng thời, điều đó cũng cho thấy sức mạnh tài chính vượt trội của các đội Premier League đang phát huy tác dụng: dù chơi chưa quá hoàn hảo, họ vẫn đủ sức đạt được những thành công lớn.
Đó không phải là mục tiêu của Conference League, giải đấu được tạo ra để mang lại cho các đội bóng nằm ngoài nhóm tinh hoa hiện đại một cơ hội thực tế tại châu Âu, trong thời đại mà Champions League – với một vài ngoại lệ hiếm hoi – là một “cộng đồng khép kín”. Nó chắc chắn đã trao cho nhiều đội bóng nhỏ cơ hội thi đấu hơn, dù có tranh luận cho rằng nó cũng có tác dụng giữ họ ở một khoảng cách xa với nhóm đỉnh cao. Việc nghe lãnh đạo một số CLB danh tiếng, trong đó có cả những đội VĐQG, mô tả việc thường xuyên thi đấu tại Conference League là đỉnh cao thực tế trong tham vọng của họ thật khó chấp nhận.
Chiến thắng của Olympiakos cho cảm giác gần với mục tiêu ban đầu của giải đấu hơn, nhưng ngay cả điều đó cũng giống như một sự bất thường sau hai năm. Lần này Palace sẽ tự tin vào cơ hội của mình và cái nhìn vào tiềm lực tài chính ngoài sân cỏ cho thấy tại sao họ nên như vậy: doanh thu 200 triệu bảng năm ngoái đã biến họ thành đội bóng giàu thứ 26 tại châu Âu theo BXH tiền tệ của Deloitte. Con số này gần gấp 4 lần so với Rayo, một đội trung bình tại La Liga – giải đấu mà phần còn lại đang bị bỏ xa bởi sức mạnh của Premier League.
Trải qua 152 trận đấu ở Conference League – 188 trận tại Europa League – và cuối cùng người Anh thắng? Nguy cơ là điều này sẽ sớm trở thành cảm giác chung. Europa League đã được dân chủ hóa và yếu đi kể từ khi UEFA loại bỏ “lưới an toàn” cho phép một số đội bóng rớt xuống từ Champions League tham dự vòng knock-out. Điều đó tốt hơn nhiều cho tính chính trực của giải đấu, nhưng lại làm nổi bật sức mạnh của các đại diện Premier League.
Sẽ là một chuyện nếu vào mùa 2022/23, khi Juventus, Sevilla, Roma và Bayer Leverkusen góp mặt ở bán kết. Lần này Villa và Nottingham Forest, dù không đội nào đạt phong độ cao nhất, vẫn dễ dàng vượt qua các đối thủ yếu để đối đầu nhau ở vòng bốn đội cuối cùng. Freiburg, với doanh thu 140 triệu bảng bị lu mờ trước con số 378 triệu bảng của Villa, khó có cửa thắng trong trận chung kết nếu tiền bạc là yếu tố quyết định tất cả.
Những người bảo vệ hiện trạng chỉ ra rằng tiền không phải lúc nào cũng có tiếng nói lớn nhất. Ngay cả khi Arsenal vô địch Champions League, có thể tạo ra một cú quét sạch đầu tiên cho người Anh, thì cũng chỉ có 2 trong số 6 đại diện của Premier League lọt vào tới vòng 8 đội mạnh nhất của giải đấu đó. Có lẽ khoảng cách chỉ thu hẹp lại ở nhóm đỉnh cao, hoặc có lẽ, trong một giả thuyết mang điềm xấu, Premier League đang thi đấu dưới sức mình.
